انواع معدن
مفهوم معدن
معدن به محلی اطلاق میشود که در آن ذخایر قابل توجهی از سنگها و مواد معدنی با ارزش اقتصادی وجود دارد. به بیان دقیقتر، معدن به تجمع و پراکندگی کانیها درون یک سنگ یا سازند زمینشناسی گفته میشود که میزان حضور آنها بهطور غیرمعمول بیشتر از حد طبیعی است و امکان بهرهبرداری اقتصادی را فراهم میکند. این تجمعات معدنی معمولاً در اشکال مختلفی همچون لود، رگه، درز، صخره و ذخایر پلاسری دیده میشوند.
میزان استخراج از منابع معدنی به عواملی مانند صرفه اقتصادی، سطح و نوع سرمایهگذاری، نیروی کار و انرژی مورد نیاز بستگی دارد. بررسی این عوامل نقش مهمی در تعیین امکانپذیری بهرهبرداری از هر معدن دارد و شناخت انواع معادن و ویژگیهای آنها اهمیت ویژهای دارد.
ساختارهای مختلف در معادن
لود: رسوباتی از سنگ معدن فلزی که شکافها و فضاهای سازندهای سنگی را پر کرده یا درون آنها قرار دارند.
رگه: ورقهها یا نوارهای مشخصی از کانیهای متبلور درون یک سنگ که معمولاً توسط آب باران یا محلولهای نفوذی شکل میگیرند.
درز: معادن زغالسنگ در این دسته قرار دارند و از سده نوزدهم میلادی بهعنوان منابع تولید انرژی الکتریکی مورد استفاده بودهاند.
صخره: مانند صخرههای کوارتز که حاوی رگههای طلا هستند و ارزش اقتصادی بالایی دارند.
ذخایر پلاسری: تجمعاتی از کانیهای باارزش که بهواسطه فرآیندهای رسوبی شکل گرفته و بهویژه در استخراج طلا اهمیت دارند.
تاریخچه استخراج معادن
استفاده از سنگهای معدنی و فلزات به حدود ۴۰۰۰ سال پیش از میلاد بازمیگردد. یکی از قدیمیترین معادن شناختهشده، معدن Ngwenya در اسواتینی با قدمت حدود ۴۳ هزار سال است. در مصر باستان نیز استخراج سنگهای قیمتی مانند مالاکیت و معادن طلای نوبیا رواج داشته است.
انواع معادن
معادن سطحی (روباز): زمانی که مواد معدنی به سطح زمین نزدیک هستند، با روشهای استخراج روباز، quarrying و استخراج رگهای بهرهبرداری میشوند.
معادن زیرزمینی: برای دسترسی به ذخایر عمیقتر، از طریق تونلها یا شافتها و روشهای استخراج افقی، عمودی، انبارهای و دیواره طولانی انجام میشود. انتخاب هر روش به نوع ماده معدنی و شرایط زمینشناسی بستگی دارد.
معادن موجود در ایران
ایران یکی از کشورهای غنی از منابع معدنی است و ذخایر مس، زغالسنگ، طلا، سنگآهن و سایر مواد معدنی مهم در آن یافت میشوند. معادن سنگآهن در استانهای اراک و بافق و معادن زغالسنگ در شمال ایران قرار دارند. استخراج معادن با رعایت استانداردهای محیط زیستی و فناوریهای مدرن انجام میشود.
نتیجهگیری
ایران با دارا بودن منابع معدنی غنی، ظرفیت بالایی برای استخراج و فرآوری مواد معدنی دارد. بهرهبرداری بهینه مستلزم استفاده از تکنولوژیهای نوین استخراج و رعایت استانداردهای محیط زیستی است. ارتقاء روشهای نوین استخراج میتواند به افزایش بهرهوری و کاهش آثار زیستمحیطی منجر شود و زمینهساز توسعه پایدار بخش معدنی گردد.
