آخرین بروزرسانی : 06 بهمن 1404
شرح و شرایط شغل مسئول فنی معدن
شرح و شرايط شغل مسئول فني معدن
ماده 1
ماده١: كليات
در اجراي ماده ٤ قانون نظام مهندسي معدن و بند "الف" ماده ٤٣، بند "ت" ماده ٦٣، ماده ١٠٢ آيين نامه اجرايي قانون معادن كليه دارندگان مجوزهاي عمليات معدني مكلف هستند از خدمات اشخاص داراي صلاحيت نظام مهندسي معدن در انجام امور فني و حرفه اي استفاده كنند.
مسئول فني معدن، مسئول هدايت فني عمليات معدني، ارائه گزارش هاي دورهاي و اجرايي سازي عمليات معدني براساس طرح بهره برداري مصوب بوده و توسط بهره بردار از ميان افراد واجد شرايط با تأييد صلاحيت سازمان نظام مهندسي معدن انتخاب مي شود.
ماده 2
ماده2: صلاحيت فني
مسئول فني معدن بايد داراي پروانه اشتغال در رسته استخراج معدن و در يكي از زمينه هاي طراحي، نظارت يا اجرا و با بزرگترين پايه پروانه اشتغال حداقل ارشد، ١، ٢ و ٣ به ترتيب براي معادن درجه ١، ٢، ٣ و ٤ باشد. موارد استثنا در اين خصوص با پيشنهاد كميته تدوين دستورالعمل ها و تاييد وزارت صنعت، معدن و تجارت تعيين مي شود.
طبق تبصره ٣ ماده ١٠٢ آيين نامه اجرايي قانون معادن، در مواردي كه دارنده پروانه عمليات معدني، عضو سازمان نظام مهندسي معدن بوده و صلاحيت ﻻزم براي قبول مسئوليت فني معدن را داشته باشد، مي تواند مسئوليت فني معدن را طبق مفاد اين شرح شغل به عهده گيرد.
ماده 3
ماده3: ساختار تشكيلاتي
اداره كليه امور فني معدن به عهده مسئول فني است و برحسب ساختار تشكيلاتي معدن مي تواند در عين حال رئيس معدن، سرپرست معدن، مسئول معدن و يا امثال آنها نيز باشد.
مسئول فني معدن زير نظر دارنده پروانه بهره برداري يا نماينده ذي صلاح وي يا باﻻترين مقام مؤسسه (معموﻻً مدير عامل شركت) انجام وظيفه مي كند.
هر معدن داراي پروانه بهره برداري با كد شناسايي يكتا تنها داراي يك مسئول فني مي باشد بنابراين در معادني كه داراي چند كارگاه معدني مستقل هستند، كليه مسئولين زير نظر يك مسئول فني مشغول به فعاليت مي باشند.
چنانچه دارنده پروانه بهره برداري، عمليات استخراج را به صورت پيماني يا به هر نحو قانوني ديگر به شخص حقيقي يا حقوقي ديگري واگذار كند، تعيين مسئول فني نيز مي تواند جزو وظايف آن شخص منظور و در قرارداد مربوط گنجانده شود، ولي به هرحال معرفي وي به وزارت صنعت، معدن و تجارت جزو مسئوليت هاي دارنده پروانه عمليات معدني است.
به استناد ماده ١٠٤ آيين نامه اجرايي قانون معادن و طبق شرح شغل مسئول ايمني معدن، در معادني كه داراي حداقل (٢٥) نفر كارگر باشند، بايد يك نفر ذي صلاح به عنوان مسئول ايمني و يك نفر به عنوان مسئول بهداشت حرفه اي تعيين شود. در معادني كه كمتر از (٢٥) نفر كارگر دارند اين مسئوليت مي تواند درصورت موافقت مسئول فني و تاييد سازمان نظام مهندسي معدن استان به مسئول فني واگذر شود.
تبصره - وجود مسئول فني عمليات معدني رافع مسئوليت هاي قانوني دارنده مجوز نخواهد بود.
واگذاري سمت يا مسئوليت يا وظايف ديگر با حفظ سمت اصلي به مسئول فني معدن، از سوي بهره بردار، با توافق وي بلامانع است، مشروط بر آنكه در اجراي وظايف اصلي وي اختلال ايجاد نكند.
ماده 4
ماده4: مسئوليت ها
مسئول فني باﻻترين مقام مسئول در امور فني و مسئول اجراي درست عمليات معدني براساس طرح بهره برداري مصوب معدن بوده و با بكارگيري روش ها و اصول مهندسي موظف به انجام موارد ذيل مي باشد:
بهره برداري بهينه از ذخاير معدني و جلوگيري از اتلاف آنها مطابق با طرح بهره برداري مصوب.
يادآوري و تذكر تعهدات قانوني به دارنده پروانه عمليات در مورد حسن اجراي قانون معادن و آيين نامه اجرايي آن در امور فني.
نظارت بر اجراي اصول و مقررات فني و مهندسي و استاندارد هاي متداول.
تذكر كتبي به بهره بردار به منظور برقراري شرايط ايمن در محل هاي كار و رعايت مقررات ايمني توسط كاركنان.
نظارت بر اجراي حفظ بهداشت محيط كار و كاركنان.
تذكر رعايت موازين و مقررات حفاظت محيط زيست به بهره بردار و يادآوري موضوع به كاركنان و مديران معدن.
استفاده مطلوب از منابع در اختيار (مالي، تجهيزات و ماشين آﻻت، نيروي انساني، مواد اوليه و . . . )در امور فني.
تلاش براي رشد ارزش افزوده و مطلوبيت استفاده از مواد معدني.
بكارگيري فنون و روش هاي نوين با هماهنگي و همكاري دارنده پروانه فعاليت معدني و سعي در رشد و ارتقا آن.
پيشنهاد اجراي ساير عوامل تأثيرگذار بر بهبود كمي و كيفي فعاليت معدني به بهره بردار.
تبصره - پذيرش مسئوليت هاي فوق توسط مسئول فني، رافع مسئوليت هاي مقام مافوق وي و دارنده پروانه بهره برداري فعاليت معدني و يا جانشين وي نخواهد بود.
ماده 5
ماده5: اختيارات
مسئول فني معدن براي اجراي مسئوليت هاي خود، در چارچوب طرح مصوب بهره برداري و ضوابط فني و حرفه اي و مقررات شركت يا مؤسسه متبوع داراي اختيار كامل است. چنانچه دارنده پروانه بهره برداري معدن و يا مقام جانشين وي بر كاهش اختيارات او اصرار ورزد يا دستوري برخلاف مقررات و ضوابط فني و حرفه اي صادر كند، مسئول فني مي تواند موضوع را ابتدا به صورت كتبي به وي يادآور شده و درصورت عدم توجه، مراتب را به اداره كل صنعت، معدن و تجارت و سازمان نظام مهندسي معدن استان مكتوب گزارش كند. در اين صورت آن بخش از مسئوليت وي كه بر اثر كاهش اختيارات يا صدور دستور مغاير با مقررات، قابل اجرا نبوده، به تشخيص سازمان نظام مهندسي معدن استان، از وي ساقط خواهد شد.
مسئول فني مي تواند با موافقت دارنده پروانه بهره برداري يا مقام جانشين وي برحسب ساختار تشكيلاتي واحد معدني، برخي از اختيارات يا وظايف خود را به شخص يا اشخاص ديگر در مواقع لزوم و مرخصي، حداكثر براي مدت يك ماه در طول مدت قرارداد يك ساله واگذار و براي خود جانشيني تعيين كند. اما در هرحال كليه مسئوليت ها همچنان بر عهده مسئول فني معدن است.
تبصره - چنانچه مدت مرخصي يا غيبت مسئول فني از حدود مقرر تجاوز كند، دارنده پروانه عمليات موظف است شخص ديگري را طبق ضوابط همين شرح شغل جايگزين وي كرده و معرفي كند.
ماده 6
ماده6: شرح وظايف
وظايف كلي مسئول فني معدن، شامل موارد زير است كه با هماهنگي و مسئوليت بهره بردار انجام مي شود:
اجراي دقيق طرح بهره برداري معدن و بررسي و پيشنهاد اصلاح طرح مصوب معدن، در هر زمان كه ﻻزم باشد.
انتخاب و بكارگيري روش هاي اجرايي مناسب براي اجراي طرح بهره برداري مصوب در فعاليت هاي معدني با هماهنگي بهره بردار.
نظارت بر اجراي شيوه نامه و بخشنامه هاي ابلاغي براي فعاليت هاي مختلف معدني و ابلاغ به دارنده پروانه بهره برداري.
پيشنهاد و نظارت بر انتخاب مشاور و پيمانكاران جزئي مورد نياز.
پيشنهاد سازمان كار و نظارت بر كميت و كيفيت نيروي انساني مورد نياز.
تنظيم برنامه هاي آموزشي فني، ايمني پرسنل، مراقبت و تاكيد بر اجراي آن.
پيشنهاد نوع و تعداد تجهيزات، ماشين آﻻت و ابزار كار و نظارت بر تأمين آن.
تعيين كميت و كيفيت وسايل و لوازم مصرفي و پيگيري تأمين به موقع آنها.
تهيه يا تأييد نقشه ها و طرح هاي آتشباري و درخواست مواد ناريه از مراجع ذي صلاح
نظارت بر انجام فعاليت هاي جاري و وظايف پرسنلي كه تحت سرپرستي ايشان كار مي كنند. تذكر كتبي به منظور بهبود عمليات و رفع مشكلات و نواقص.
بازديدهاي ادواري و اتفاقي از سينه كار و محل هاي فعاليت و كليه اجزاي معدن براي اطلاع و آگاهي از وضعيت تمام بخش هاي محل كار.
سازماندهي، حفظ اسناد و مدارك فني در اختيار و حفظ محرمانگي.
تنظيم گزارش هاي ادواري و اتفاقي و ارائه به دارنده پروانه بهره برداري يا مقام جانشين وي طبق مقررات مؤسسه متبوع.
تنظيم و ارائه گزارش هاي ماهانه، ادواري و تاييد عملكرد بهره بردار وفق بند ت ماده ٦٣ آيين نامه اجرايي قانون معادن و ارسال آن به مراجع ذيربط و يا وارد كردن اطلاعات در بانك هاي اطلاعاتي، طبق فرم ها و دستورالعمل هاي تهيه شده از سوي سازمان نظام مهندسي معدن.
تأييد نقشه وضعيت معدن و ارسال آن به مراجع ذيربط، مطابق دستورالعمل تعيين شده از سوي سازمان نظام مهندسي معدن.
انجام اقدامات لازم هنگام وقوع حوادث معدني و اعلام فوري به اداره كل صنعت، معدن و تجارت استان، سازمان نظام مهندسي
معدن استان و مراجع ذيربط درصورت وقوع حادثه (طبق ماده ١٠٥آيين نامه اجرايي قانون معادن) و تهيه يا تأييد گزارش حادثه.
همكاري با بازرسان اعزامي، مراجع مسئول و در اختيار قرار دادن اطلاعات مورد نياز در چارچوب مقررات مؤسسه متبوع.
انجام همكاري لازم هنگام بروز حوادث معدني در ساير معادن و وقوع بلاياي طبيعي طبق ضوابط مربوط.
نظارت بر در دسترس گذاشتن مدارك و مستندات معدن جهت ارائه به كارشناسان اعزامي دستگاه هاي ذيربط به معدن.
انجام ساير اقداماتي كه در چارچوب اجراي مسئوليت هاي وي ضروري باشد.
برآورد ميزان دقيق سوخت مورد نياز ماشين آلات معدن و نظارت بر مصرف بهينه آن.
تكميل اطلاعات و مستندات مورد نياز در سامانه هاي وزارت صنعت، معدن و تجارت و سازمان نظام مهندسي معدن.
اعلام ميزان استخراج ماهيانه معدن و درج در سامانه هاي وزارت صنعت، معدن و تجارت و سازمان نظام مهندسي معدن.
كنترل ميزان اضافه برداشت و حمل غيرمجاز ماده معدني و درج در گزارشات ماهيانه.
كنترل و اعلام محل فعاليت بهره بردار در چارچوب مختصات محدوده مندرج در پروانه بهره برداري به بهره بردار، اداره كل صنعت، معدن و تجارت و سازمان نظام مهندسي معدن استان
ماده 7
ماده :٧ شرايط اشتغال
مسئول فني توسط دارنده پروانه بهره برداري، (شخص حقيقي/حقوقي) و يا جانشين وي، انتخاب و به كار گمارده مي شود. انجام وظيفه مسئول فني معدن در مدت اشتغال، تمام وقت است. موارد استثنا در مواقع ضروري با پيشنهاد كميته تدوين دستورالعمل ها و تاييد وزارت صنعت، معدن و تجارت تعيين و ابلاغ مي شود.
طريقه بكارگيري مسئول فني، از قانون كار تبعيت مي كند. پذيرش كار در چارچوب صلاحيت فني و ظرفيت اشتغال دارنده پروانه اشتغال است. لذا دارنده پروانه اشتغال مكلف است قبل از پذيرش كار يا انعقاد قرارداد، از سازمان استاني كه عضو آن است استعلام و گواهي تأييد صلاحيت و ظرفيت اشتغال باقيمانده خود را به كارفرما ارائه نمايد. تصوير پروانه اشتغال و گواهي سازمان نظام مهندسي استان جزو مدارك اشتغال مسئول فني معدن است.
دارنده پروانه بهره برداري طبق تبصره ٢ ماده ١٠٢ آيين نامه اجرايي قانون معادن موظف است مسئول فني را پس از تاييد و احراز صلاحيت توسط سازمان نظام مهندسي معدن استان به اداره كل صنعت، معدن و تجارت معرفي و مدت و شرايط اشتغال وي را نيز اطلاع دهد.
درصورت ادامه اشتغال مسئول فني بيش از يك سال، ﻻزم است هر سال مراحل فوق تكرار شود.
چنانچه دارنده پروانه اشتغال عضو سازمان استان محل اشتغال نباشد، سازمان نظام مهندسي معدن استان موظف است مراتب را به سازمان استان محل عضويت وي گزارش كند. دارنده پروانه اشتغال نيز مكلف است مراتب اشتغال خود به عنوان مسئول فني و مشخصات محل اشتغال را به سازمان نظام مهندسي معدن استاني كه عضو آن است اطلاع دهد تا در پرونده وي درج شود. درصورتي كه مدت اشتغال در استان ديگر بيشتر از شش ماه باشد بايد پرونده عضويت وي به استان محل اشتغال انتقال يابد.
مسئول فني محق است درصورت تمايل با اعلام و استعفاي كتبي، طبق مفاد قرارداد منعقده يا طبق مقررات استخدامي در واحد معدني، از كار كناره گيري كند و همچنين كارفرما مي تواند طبق مفاد قرارداد منعقده يا طبق مقررات اشتغال در واحد معدني، با اعلام قبلي به خدمات مسئول فني خاتمه دهد. در اين صورت دارنده پروانه بهره برداري مكلف است طبق مراحل فوق و حداكثر ظرف مدت يك ماه، فرد ديگري را به جاي وي تعيين و معرفي كند. در بازه زماني يك ماهه جهت معرفي فرد جديد، مسئول فني همچنان عهده دار انجام وظايف و مسئوليت هاي خود خواهد بود. درصورت عدم معرفي عضو جديد توسط بهره بردار مسئول فني بعد از مدت يك ماه هيچ گونه مسئوليتي نخواهد داشت.
مسئول فني معدن نمي تواند به طور همزمان شغل تمام وقت ديگري داشته باشد. به همين دليل اشتغال همزمان هر فرد به عنوان مسئول فني در دو معدن، غيرممكن است، مگر در موارد استثناء كه با پيشنهاد كميته تدوين دستورالعمل ها و تاييد وزارت صنعت، معدن و تجارت تعيين مي شود. البته اشتغال غير تمام وقت به كارهاي ديگر، چنانچه مغاير با مقررات واحد معدني يا شركت نباشد، و يا پذيرش سمت هاي ديگر در واحد متبوع طبق ماده ٣ اين شرح شغل، بلامانع است. همچنين مي تواند از ظرفيت اشتغال ساﻻنه باقي مانده خود، با موافقت سازمان نظام مهندسي معدن استان، براي انجام كارهاي حرفه اي ديگري كه غيرتمام وقت باشد، استفاده كند.
ماده 8
ماده٨: حق الزحمه
براي محاسبه ميزان استفاده از ظرفيت اشتغال، حق الزحمه ماهانه مسئول فني معدن با توجه به درجه فعاليت معدني و براساس حق الزحمه پايه نفرماه، طبق مباني قيمت گذاري خدمات مهندسي، تعيين مي شود.
قرارداد اشتغال مسئول فني برمبناي تعرفه حق الزحمه متناسب با درجه فعاليت معدني طبق ماده ٢ اين شرح شغل، تنظيم مي شود و ضرايب منطقه اي، سختي كار نيز اعمال مي شود. اضافات، فوق العاده ها، پاداش و كسور طبق قرارداد في مابين مطابق قانون كار يا مقررات داخلي مؤسسه/شركت يا سازمان متبوع در چارچوب مصوبات شورايعالي كار تعيين مي شود.
تبصره – درصورتي كه با توافق طرفين، مسئول فني معدن، در واحد معدني كوچك (با پرسنل كمتر از ٢٥ نفر) مسئوليت ايمني معدن را نيز عهده دار شود و يا در مواردي كه طبق ماده ٣ اين شرح شغل مسئوليت و وظايف ديگري را با حفظ سمت بپذيرد، پرداخت حق الزحمه متناسب با آن الزامي بوده و طبق توافق طرفين انجام مي شود.
ماده 9
ماده9: تخلفات
تخلفات حرفه اي، انضباطي يا انتظامي مسئول فني برخلاف مفاد اين شرح شغل، طبق مفاد آيين نامه اجرايي قانون نظام مهندسي معدن توسط شوراي انتظامي استان بررسي و در مورد آن تصميم گيري مي شود. علاوه برآن دارنده پروانه بهره برداري يا جانشين وي مي تواند در مورد تخلفات احتمالي مسئول فني، مطابق مفاد قرارداد في مابين يا مقررات مؤسسه، مشروط برآنكه قبلا به وي ابلاغ شده باشد، عمل نموده و درصورت لزوم از وي به مراجع ذي صلاح نيز شكايت كند.
مسئول فني معدن تا هنگام رسيدگي و صدور حكم شوراي انتظامي استان و در مدت اعتبار قرارداد اشتغال، همچنان عهده دار انجام وظايف و مسئوليت هاي خود خواهد بود و حق الزحمه وي نيز تا آخرين روز كاري قابل پرداخت است.
اين شرح شغل در ٩ ماده و ٤ تبصره در مورخ 30/3/1402 به تصويب شوراي مركزي و در مورخ 18/10/1402 به تاييد كميته تدوين دستورالعمل ها رسيده و در تاريخ ..........................پس از تاييد نهايي وزارت صنعت، معدن و تجارت ابلاغ شده است.
شرح و شرايط شغل مسئول ايمني معدن
شرح و شرايط شغل مسئول ايمني معدن
ماده 1
ماده١: كليات
مسئول ايمني معدن، مسئوليت ايمني معدن را در چارچوب واحدHSE به عهده دارد. واحدHSE مشتمل بر مسئول ايمني، مسئول بهداشت محيط و مسئول محيط زيست مي باشد كه از افراد واجد شرايط و ذي صلاح انتخاب مي شوند. ضوابط و حدود صلاحيت مسئول ايمني منطبق با مفاد قانون كار و قانون نظام مهندسي معدن و از طريق وزارت تعاون، كار و رفاه اجتماعي با هماهنگي وزارت صنعت، معدن و تجارت و سازمان نظام مهندسي معدن تعيين مي شود.
مسئول ايمني هر معدن نظارت بر ايمني عمليات معدنكاري را به عهده داشته و توسط دارنده پروانه بهره برداري پس از اخذ صلاحيت ايمني از وزارت تعاون، كار و رفاه اجتماعي و سازمان نظام مهندسي معدن براي اجراي وظايف شغلي به اين سمت منصوب مي شود. طبق مفاد مواد ٥٥، ١٠٤ و ١٠٥ آيين نامه اجرايي قانون معادن مصوب 11/4/1392 و مواد يك تا چهار آيين نامه ايمني معادن مصوب ١٣٩١/٩/٢٠، بهره برداران معادن براي انجام فعاليت هاي معدني موظف هستند، فرد داراي گواهي صلاحيت ايمني را براساس مفاد ماده ٤ قانون نظام مهندسي معدن ايران از طريق سازمان نظام مهندسي معدن استان و با هماهنگي اداره تعاون، كار و رفاه اجتماعي و اداره كل صنعت، معدن و تجارت استان مربوط انتخاب نمايند.
ماده 2
ماده٢: صلاحيت فني
مسئول ايمني معدن بايد داراي پروانه اشتغال در رسته استخراج معدن و در يكي از زمينه هاي طراحي، نظارت يا اجرا و با بزرگترين پايه پروانه اشتغال حداقل ارشد، ١، ٢ و ٣ به ترتيب براي معادن درجه ١، ٢، ٣ و ٤ باشد.
موارد استثنا در اين خصوص با پيشنهاد كميته تدوين دستورالعمل ها و تاييد وزارت صنعت، معدن و تجارت تعيين مي شود.
تبصره
تبصره - درصورت لزوم مسئول ايمني بايد در آزمون و دوره هاي بازآموزي، كه شرايط و دستورالعمل هاي آن مشتركاً توسط وزارت صنعت، معدن و تجارت و وزارت تعاون، كار و رفاه اجتماعي و سازمان نظام مهندسي معدن تدوين مي شود، شركت كند. بررسي سوابق تحصيلي و دوره هاي آموزشي عضو و تشخيص ضرورت گذراندن دوره آموزشي يا آزمون، به عهده سازمان نظام مهندسي معدن است.
تبصره - در معادن درجه ٤، ميتوان يك نفر مهندس استخراج معدن را كه عضو كارورز سازمان نظام مهندسي معدن باشد در صورت گذراندن دوره كارآموزي به عنوان مسئول ايمني تعيين كرد.
ماده 3
ماده٣: ساختار تشكيلاتي
مسئول ايمني معدن زير نظر بهره بردار يا جانشين وي انجام وظيفه مي كند.
هر معدن داراي پروانه بهره برداري با كد شناسايي يكتا تنها داراي يك مسئول ايمني مي باشد بنابراين در معادني كه داراي چند كارگاه معدني مستقل هستند، كليه كارشناسان ايمني زير نظر يك مسئول ايمني مشغول به فعاليت مي باشند.
چنانچه دارنده پروانه بهره برداري، عمليات استخراج را به صورت پيماني يا به هر نحو قانوني ديگر به شخص حقيقي يا حقوقي ديگري واگذار نمايد، تعيين مسئول ايمني نيز مي تواند جزو وظايف آن شخص منظور شده و در قرارداد مربوط گنجانده شود، ولي به هرحال معرفي وي به مراجع مربوط جزو مسئوليت هاي دارنده پروانه عمليات معدني است.
به استناد ماده ١٠٤ آيين نامه اجرايي قانون معادن، در معادن با تعداد كارگران كمتر از ٢٥ نفر، در صورت موافقت مسئول فني و تاييد سازمان نظام مهندسي معدن، مسئول فني مي تواند همزمان مسئوليت ايمني معدن را نيز عهده دار شود.
طبق ماده سه آيين نامه ايمني معادن، كليه كارگاه هاي معدني اعم از سطحي يا زيرزميني ﻻزم است در هر شيفت كاري حداقل يكبار توسط مسئول ايمني يا جانشين وي مورد بازديد قرار گيرد. لذا در معادن بزرگ و داراي كارگاه هاي متعدد و يا با چند شيفت كاري، كه اجراي اين ماده توسط يك نفر دشوار باشد، بايد به تعداد كافي مهندس ايمني به كار گمارده شوند تا زير نظر و به مسئوليت مسئول ايمني انجام وظيفه نمايند.
ساختار تشكيلاتي بخش ايمني شامل مهندسان، كاردان ها، استادكاران و كارگران مورد نياز برحسب مشخصات معدن توسط مسئول ايمني معدن تدوين و به دارنده پروانه عمليات پيشنهاد مي شود.
واگذاري سمت يا مسئوليت هايي كه در حوزه ايمني است با حفظ سمت اصلي به مسئول ايمني معدن، از سوي مؤسسه متبوع، با توافق وي بلامانع است، مشروط بر آنكه در اجراي وظايف اصلي وي اختلال ايجاد نكند.
ماده 4
ماده٤: مسئوليت ها
مسئول ايمني معدن ناظر بر رعايت اصول و ضوابط ايمني، بهداشت محيط كار و حفاظت محيط زيست و مسئول اجراي درست قوانين و آيين نامه هاي مربوط با بكارگيري روش ها و اصول حرفه اي موظف به انجام موارد ذيل مي باشد:
يادآوري و تذكر تعهدات قانوني به دارنده پروانه عمليات در مورد حسن اجراي قوانين، آيين نامه ها، مقررات و ضوابط فني در ارتباط با ايمني، بهداشت محيط كار و حفظ محيط زيست.
نظارت بر اجراي اصول و مقررات فني و مهندسي و استاندارد هاي متداول در ايمني معدن و تذكر مستمر به پرسنل تحت نظر و بهره بردار.
تذكر كتبي به بهره بردار به منظور برقراري شرايط ايمن در محل هاي كار و رعايت مقررات ايمني توسط كاركنان.
نظارت بر اجراي حفظ بهداشت محيط كار و رعايت موازين حفاظت محيط زيست و يادآوري موضوع به كاركنان و مديران معدن.
استفاده مطلوب از منابع در اختيار (مالي، تجهيزات و ماشين آﻻت، نيروي انساني، مواد اوليه و . . )براي بهبود شرايط ايمني معدن.
اقدامات ﻻزم براي پيشگيري از مخاطرات و حوادث احتمالي در واحد معدني.
پيگيري ايجاد تشكيلات ايمني و گروه امداد و نجات متناسب با نوع فعاليت معدني بر اساس دستورالعمل امداد و نجات.
به عهده گرفتن مسئوليت عمليات امداد و نجات در هنگام بروز حوادث با هماهنگي و همكاري دارنده پروانه فعاليت معدني يا جانشين وي.
برگزاري دوره هاي آموزشي حرفه اي حين كار كاركنان در ارتباط با ايمني، بهداشت كار و محيط زيست و به هنگام نگهداري سطح آموزش آنان و پيگيري موضوع آموزش.
بكارگيري فنون و روش هاي نوين در بهبود و ارتقاء سطح ايمني معدن با هماهنگي و همكاري دارنده پروانه فعاليت معدني و سعي در رشد و ارتقا آن.
پيشنهاد اجراي ساير عوامل تأثيرگذار بر بهبود و ارتقاء سطح ايمني، بهداشت و حفظ محيط زيست در فعاليت معدني.
تبصره
تبصره - پذيرش مسئوليت هاي فوق توسط مسئول ايمني، رافع مسئوليت هاي مقام مافوق وي و دارنده پروانه بهره برداري فعاليت معدني و يا جانشين وي نخواهد بود.
ماده 5
ماده٥: اختيارات
مسئول ايمني براي اجراي مسئوليت هاي خود، در چارچوب طرح هاي مصوب بهره برداري، تهويه، ايمني، ضوابط فني و حرفه اي، آيين نامه ايمني معادن و مقررات مؤسسه متبوع داراي اختيار كامل است. چنانچه دارنده پروانه بهره برداري معدن و يا مقام جانشين وي بر كاهش اختيارات مسئول ايمني اصرار ورزد يا دستوري برخلاف مقررات و ضوابط فني و حرفه اي و آيين نامه ايمني معادن صادر كند، مسئول ايمني مي تواند ابتدا به صورت كتبي به وي متذكر شده و درصورت عدم توجه، مراتب را به اداره كل صنعت، معدن و تجارت، سازمان تعاون، كار و رفاه اجتماعي و سازمان نظام مهندسي معدن استان مكتوب گزارش كند و در اين صورت آن بخش از مسئوليت وي كه بر اثر كاهش اختيارات يا صدور دستور مغاير با مقررات، قابل اجرا نبوده، به تشخيص سازمان نظام مهندسي معدن استان، از وي ساقط خواهد شد.
حداقل اختيارات كلي مسئول ايمني به قرار زير است:
تاکيد بر بكارگيري فنون، روش ها، تجهيزات و ابزار مناسب براي برقراري ايمني و بهداشت كاركنان و ارائه توصيه ها و دستورالعمل هاي ﻻزم به مسئوﻻن ذيربط براي ايمن سازي محيط هاي كار و حفظ محيط زيست و بهداشت محيط كار.
درصورت بروز حادثه بررسي علل آن و ارائه گزارش و اعلام نظر كتبي يا شفاهي به مراجع ذيربط و مقام مافوق.
اختيار سرپرستي گروه ايمني، گروه امداد و نجات معدن طبق نمودار و ساختار تشكيلاتي مصوب و انتخاب، تأييد صلاحيت، آموزش، تعيين وظايف، نظارت بر عملكرد و بركناري كاركنان گروه ايمني و گروه امداد و نجات.
چنانچه مسئول ايمني تشخيص دهد كه احتمال وقوع حادثه و بروز خطر در بخشي از معدن وجود دارد يا شرايط زيانبخش و مخاطره آميز محل كار از حدود مجاز طبق مقررات ايمني خارج شده است، مي تواند بلافاصله از مقام مافوق خود درخواست كند كه تا اصلاح و رفع عوامل خطرآفرين، فعاليت جاري در آن بخش تعطيل شود.
بازديد و بازرسي از كليه بخش هاي معدن و محل هاي كار و تجهيزات و ماشين آﻻت در هر زمان و بدون هيچ محدوديت و هر نوع اندازه گيري و سنجش به منظور حصول اطمينان از برقراري شرايط مجاز طبق مقررات و آيين نامه ايمني.
صدور دستور جلوگيري از ورود كاركنان و افرادي كه طبق مقررات داراي البسه ايمني مناسب يا تجهيزات ايمني مقرر نباشند، به معدن و محل كار.
ساير اختياراتي كه از سوي مديريت و با توافق طرفين به وي واگذار مي شود.
مسئول ايمني مي تواند با موافقت دارنده پروانه بهره برداري يا مقام جانشين وي برحسب ساختار تشكيلاتي واحد معدني، برخي از اختيارات يا وظايف خود را به شخص يا اشخاص ديگر در مواقع لزوم و مرخصي، حداكثر براي مدت يك ماه در طول مدت قرارداد يك ساله واگذار و براي خود جانشيني تعيين كند. اما در هرحال كليه مسئوليت ها همچنان بر عهده مسئول ايمني معدن است.
تبصره
تبصره - چنانچه مدت مرخصي يا غيبت مسئول ايمني از حدود مقرر تجاوز كند، دارنده پروانه عمليات موظف است شخص ديگري را طبق ضوابط همين شرح شغل جايگزين وي كرده و به مراجع ذيربط معرفي كند.
ماده 6
ماده٦: شرح وظايف
وظايف كلي مسئول ايمني معدن، شامل موارد زير است كه با هماهنگي و مسئوليت بهره بردار انجام مي شود:
پيگيري مستمر تهيه، اصلاح و به روز رساني طرح هاي ايمني، تهويه و حفظ محيط زيست معدني و تنظيم و تغيير نقشه هاي آن در زمان هاي ﻻزم طبق آيين نامه ايمني معادن.
انتخاب و بكارگيري فنون و روش هاي اجرايي مناسب با درنظر گرفتن امكانات معدن.
پيشنهاد تعداد، مشخصات تجهيزات، تأسيسات ايمني، تهويه، ابزارها، سيستم هاي اندازه گيري، كنترل و نظارت بر تأمين آنها.
نظارت بر اجراي شيوه نامه ها و بخشنامه هاي ابلاغي براي ايمني، بهداشت محيط كار و حفظ محيط زيست در واحد معدني براساس آيين نامه ها و مقررات.
تدوين ساختار تشكيلاتي گروه ايمني، گروه امداد و نجات و ارائه به مديريت جهت تصويب.
آموزش، تعيين وظايف، سرپرستي و نظارت بر عملكرد كاركنان گروه ايمني و امداد و نجات، طبق نمودار و ساختار تشكيلاتي مصوب و هماهنگي با كارفرما.
تنظيم برنامه هاي آموزش ايمني پرسنل معدن، نظارت و تاكيد بر اجراي آن.
بازديدهاي ادواري و اتفاقي از سينه كار و محل هاي فعاليت و كليه اجزاي معدن براي اطﻼع و آگاهي از وضعيت تمام محل هاي كار.
تذكر كتبي به بهره بردار براي بهبود ايمني و رفع مشكلات و نواقص.
تهيه نقشه رفع سوانح براي نصب در محل هاي تعيين شده طبق آيين نامه ايمني معادن.
سرپرستي و نظارت بر عمليات گروه امداد و نجات در هنگام بروز حادثه با استفاده از دستورالعمل هاي مربوطه.
انجام اقدامات ﻻزم هنگام وقوع حادثه و گزارش به مراجع ذيربط طبق مقررات و تهيه گزارش حادثه.
همكاري با بازرسان اعزامي و مراجع مسئول و در اختيار قراردادن اطلاعات مورد نياز بر اساس مقررات و در چارچوب سياست هاي مؤسسه متبوع.
نظارت بر ايمني اجراي عمليات آتشباري.
سازماندهي حفظ اسناد و مدارك فني مربوط به تهويه، ايمني، بهداشت محيط كار و حفظ محيط زيست.
تنظيم و ارائه گزارش هاي ادواري در زمان هاي ﻻزم به مراجع ذيربط و ثبت اطلاعات در دفاتر مربوط و در بانك هاي اطلاعاتي.
اطلاع رساني و ارائه توصيه هاي ﻻزم به صورت مكتوب به مديريت و كاركنان درباره مقررات ايمني، بهداشت كار و محيط زيست.
همكاري هنگام بروز حوادث معدني در ساير معادن طبق دستورات مقام مافوق.
برنامه ريزي جهت شناسايي، ارزيابي ريسك در معدن و ثبت آن و ارائه راهكارهاي كنترلي جهت كاهش سطح ريسك.
برنامه ريزي جهت اندازه گيري عوامل زيان آور محيط كار و ثبت آن و ارائه راهكارهاي كنترلي جهت كنترل و حذف آنها.
تشكيل جلسات كميته حفاظت فني و ارائه راهكارهاي كنترلي جهت حذف يا به حداقل رساندن مخاطرات.
نظارت بر كميت و كيفيت تجهيزات اطفاي حريق (كپسول هاي آتشنشاني و سيستم هاي اطفاي حريق).
انجام ساير اقداماتي كه در چارچوب اجراي مسئوليت هاي وي ضروري باشد.
ماده7
ماده٧: شرايط اشتغال
مسئول ايمني توسط دارنده پروانه بهره برداري (شخص حقيقي/حقوقي) و يا جانشين وي، به كار گمارده مي شود. انجام وظيفه مسئول ايمني معدن در مدت اشتغال، تمام وقت است. موارد استثنا در مواقع ضروري با پيشنهاد كميته تدوين دستورالعمل ها و تاييد وزارت صنعت، معدن و تجارت تعيين و ابلاغ مي شود.
طريقه بكارگيري مسئول ايمني، از قانون كار تبعيت ميكند. پذيرش كار در چارچوب صلاحيت فني و ظرفيت اشتغال دارنده پروانه اشتغال است. لذا دارنده پروانه اشتغال مكلف است قبل از پذيرش كار يا انعقاد قرارداد، از سازمان استاني كه عضو آن است استعلام و گواهي تأييد صلاحيت و ظرفيت اشتغال باقي مانده خود را به كارفرما ارائه نمايد. تصوير پروانه اشتغال و گواهي سازمان نظام مهندسي معدن استان جزو مدارك اشتغال مسئول ايمني معدن است.
دارنده پروانه بهره برداري موظف است مسئول ايمني را پس از تاييد و احراز صلاحيت توسط سازمان نظام مهندسي معدن استان به اداره كل صنعت، معدن و تجارت و اداره تعاون، كار و رفاه اجتماعي استان معرفي و مدت و شرايط قرارداد اشتغال وي را نيز اطلاع دهد.
درصورت ادامه اشتغال مسئول ايمني بيش از يك سال، ﻻزم است هر سال مراحل فوق تكرار شود.
چنانچه دارنده پروانه اشتغال عضو سازمان استان محل اشتغال نباشد، سازمان نظام مهندسي معدن استان موظف است مراتب را به سازمان استان محل عضويت گزارش كند. دارنده پروانه اشتغال نيز مكلف است مراتب اشتغال خود به عنوان مسئول ايمني و مشخصات محل اشتغال را به سازمان نظام مهندسي معدن استاني كه عضو آن است اطلاع دهد تا در پرونده وي درج شود. درصورتي كه مدت اشتغال عضو در استان ديگر بيشتر از شش ماه باشد بايد پرونده عضويت وي به استان محل اشتغال انتقال يابد.
مسئول ايمني محق است درصورت تمايل با اعلام و استعفاي كتبي قبلي، طبق مفاد قرارداد منعقده يا طبق مقررات اشتغال در واحد معدني مربوط، از كار كناره گيري كند و همچنين كارفرما مي تواند طبق مفاد قرارداد منعقده يا طبق مقررات داخلي مؤسسه، با اعلام قبلي به خدمات مسئول ايمني خاتمه دهد. دراين صورت دارنده پروانه بهره برداري يا جانشين او مكلف است طبق مراحل فوق و حداكثر ظرف مدت يك ماه، فرد ديگري را به جاي وي تعيين كند. در بازه زماني يك ماهه جهت معرفي فرد جديد، مسئول ايمني همچنان عهده دار انجام وظايف و مسئوليت هاي خود خواهد بود. درصورت عدم معرفي عضو جديد توسط بهره بردار مسئول ايمني بعد از مدت يك ماه هيچگونه مسئوليتي نخواهد داشت. اشتغال مسئول ايمني در هر شغل تماموقت ديگر غيرممكن است. موارد استثنا با پيشنهاد كميته تدوين دستورالعمل ها و تاييد وزارت صنعت، معدن و تجارت تعيين مي شود. اشتغال غير تماموقت به كارهاي ديگر، چنانچه مغاير با مقررات مؤسسه متبوع نباشد، و يا پذيرش سمت هاي ديگر در مؤسسه متبوع طبق ماده ٣ اين شرح شغل، بلامانع است. همچنين مي تواند از ظرفيت اشتغال ساﻻنه باقيمانده خود، با موافقت سازمان نظام مهندسي معدن استان، براي انجام كارهاي حرفه اي ديگري كه غير تمام وقت باشد استفاده كند.
ماده 8
ماده٨: حق الزحمه
براي محاسبه ميزان استفاده از ظرفيت اشتغال، حق الزحمه ماهانه مسئول ايمني با توجه به درجه فعاليت معدني و بر اساس حق الزحمه پايه نفرماه، طبق مباني قيمت گذاري خدمات مهندسي، تعيين مي شود.
قرارداد اشتغال مسئول ايمني برمبناي تعرفه حق الزحمه متناسب با درجه فعاليت معدني تنظيم مي شود و ضرايب منطقه اي، سختي كار نيز اعمال مي شود. اضافات، فوق العاده ها، پاداش و كسور طبق قرارداد فيمابين مطابق قانون كار يا مقررات داخلي مؤسسه يا شركت متبوع در چارچوب مصوبات شورايعالي كار تعيين مي شود.
تبصره
تبصره - در مواردي كه طبق ماده ٣ اين شرح شغل مسئوليت و وظايف ديگري به مسئول ايمني معدني با حفظ سمت واگذار شود، پرداخت حق الزحمه متناسب با آن الزامي بوده و طبق توافق طرفين انجام مي شود.
ماده 9
ماده9: تخلفات
تخلفات حرفه اي، انضباطي يا انتظامي مسئول ايمني بر خلاف مفاد اين شرح شغل، طبق مفاد آيين نامه اجرايي قانون نظام مهندسي معدن توسط شوراي انتظامي استان بررسي و در مورد آن تصميم گيري مي شود. علاوه برآن دارنده پروانه بهره برداري يا جانشين وي مي تواند در مورد تخلفات احتمالي مسئول ايمني، مطابق مفاد قرارداد في مابين يا مقررات مؤسسه، مشروط برآنكه قبلاً به وي ابلاغ شده باشد، عمل نموده و درصورت لزوم از وي به مراجع ذي صلاح نيز شكايت كند.
مسئول ايمني معدن تا هنگام رسيدگي و صدور حكم شوراي انتظامي استان و در مدت اعتبار قرارداد اشتغال، همچنان عهده دار انجام وظايف و مسئوليت هاي خود خواهد بود و حق الزحمه وي نيز تا آخرين روز كاري قابل پرداخت است.
اين شرح شغل در ٩ ماده و ٥ تبصره در مورخ 30/3/1402 به تصويب شوراي مركزي و در مورخ 18/10/1402 به تاييد كميته تدوين دستورالعمل ها رسيده و در تاريخ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. پس از تاييد نهايي وزارت صمت ابلاغ شده است.
مسئول فني معدن بايد به طور تمام وقت در معدن حضور داشته باشد و جزو كاركنان معدن محسوب شده و طبق روش هاي معمول (قانون كار) با رعايت مقررات توسط بهره بردار به كار گرفته مي شود و اداره كليه امور فني معدن بر عهده وي مي باشد. به اين ترتيب هيچكدام از كاركنان دولت و يا بخش هاي خصوصي ديگر (به جز مجموعه اي كه وي مسئول فني آن مي باشد) نمي تواند به عنوان مسئول فني به كار گرفته شود.
در صورتي كه ناظرين سازمان صمت در طول يك سال سه مرتبه متوالي و يا چهار مرتبه متناوب عدم حضور مسئول فني در محل معدن را گزارش نمايند، ﻻزم است ضمن اقدام براي جايگزيني ايشان نسبت به معرفي وي به شوراي انتظامي سازمان نظام مهندسي معدن استان نيز اقدام گردد.
متقاضيان صدور پروانه بهره برداري معادن موظفند همراه با مدارك مربوط يك نسخه از قرارداد مسئول فني معدن را همراه با مدارك صلاحيت حرفه اي وي به اداره كل استان ارائه نمايند.
در خصوص كاركنان دائمي سازمان ها و شركت ها به جاي قرارداد ملزم به ارائه معرفي نامه كتبي و حكم كارگزيني مي باشند.
ارائه هرگونه خدمات به بهره بردار منوط به تأييد مسئول فني معدن مي باشد.
مسئول فني معدن موظف است عمليات معدني را با طرح مصوب تطبيق و گزارشات مربوط به پيشرفت عمليات را برابر دستورالعمل ماده (١٠٦) آيين نامه اجرايي قانون معادن ابلاغي موضوع (پيوست ١٤)اين دستورالعمل در دفتر سر معدن ثبت و پيشرفت عمليات ماهانه را به طور مستمر در پايان هر ماه به اداره كل صمت استان و بهره بردار گزارش نمايد.
در صورت تصميم بهره بردار به تغيير مسئول فني، بهره بردار موظف است يك ماه قبل نسبت به تسويه حساب با مسئول فني و معرفي مسئول فني جديد برابر مقررات اقدام نموده و مستندات مربوطه را به سازمان نظام مهندسي و اداره كل صمت استان ارائه نمايد.
در صورت عدم انجام تعهدات توسط مسئول فني معدن طبق شرح شغل مصوب و يا ارائه گزارشات برابر بند (٥)، بهره بردار و يا اداره كل صمت استان نسبت به گزارش موضوع به همراه مستندات به شوراي انتظامي استان اقدام تا طبق ماده (٨٣) آيين نامه اجرايي قانون نظام مهندسي معدن موضوع بررسي و اقدام قانوني ﻻزم صورت پذيرد.
با عنايت اينكه مسئول فني معدن جزء كاركنان معدن محسوب و بايد به طور تمام وقت در معدن حضور داشته باشد و در مواقع ضروري از جمله مرخصي و بيماري . . . . ميتواند براي خود جانشين تعيين نمايد.